---
title: "Tâ merbûta (ة) nedir? Unicode ve ة / ه normalizasyonu"
description: "Tâ merbûta (ة, U+0629), iki noktalı he (ه) harfine benzeyen, kelime sonunda gelen Arapça harftir. Arama araçları neden ة'yi ه'ye çevirir, bunun bedeli ne?"
url: https://broadrouter.com/tr/glossary/taa-marbuta/
lang: tr
updated: 2026-11-15
publisher: BroadRouter (a BroadNet site); API by BroadNet Inference, https://inference.broadnet.ai
---

İngilizceden yapay zekâ desteğiyle çevrilmiştir. [İngilizce aslını okuyun](https://broadrouter.com/glossary/taa-marbuta/) (güncelleme: 2026-11-15).

# Tâ merbûta (taa marbuta, ة)

Güncellendi 2026-11-15

Tâ merbûta (ة, U+0629), yalnızca kelime sonunda görülen ve çoğu zaman dişil isim ve sıfatları işaretleyen bir Arapça harftir. İki noktalı he (ه, U+0647) harfine benzediği için yazılan metinde ikisi karışır; birçok arama normalleştiricisi ة'yi ه'ye çevirir.

Diğer adları: tâ merbûta, ta merbuta, yuvarlak te, taa marbuta, ta marbuta, teh marbuta, taa marbouta

مدرسة ve مدرسه, çoğu Arapça okuru için aynı kelimedir: “okul”. Bir dize karşılaştırması için ise farklıdırlar. Bunun nedeni tâ merbûtadır.

## Nasıl çalışır

Unicode Standardı TEH MARBUTA’yı (U+0629) sonda gelen bir karakter, yani yalnızca bir kelimenin veya biçimbirimin sonunda görülen bir karakter olarak listeler. Sağa bitişen bir harftir; yalnızca kendinden önceki harfe bağlanır. Şekli, kelime sonundaki HEH (U+0647) şeklinin üzerine iki nokta eklenmiş hâlidir:

| Karakter | Kod noktası | Unicode adı | ب’den sonra son biçim |
| --- | --- | --- | --- |
| ة | U+0629 | ARABIC LETTER TEH MARBUTA | بة |
| ه | U+0647 | ARABIC LETTER HEH | به |

İkisi kelime sonunda yalnızca iki noktayla ayrıldığı için yazılan metinde iki yazım da görülür. Bouamor ve arkadaşları (2018), Modern Standart Arapçanın standart bir yazımı olduğunu ama lehçelerin olmadığını ve insanların kelimeleri çoğu zaman telaffuzlarını yansıtacak şekilde yazdığını not eder. Bu yüzden gayriresmî ve [lehçe Arapça](https://broadrouter.com/tr/glossary/dialectal-arabic/) metinlerde, sözlüğün ة yazacağı yerde sonda ه görmeyi bekleyin.

Arama normalleştiricileri ikisini birleştirir. CAMeL Tools’un `normalize_teh_marbuta_ar` fonksiyonu düz bir `s.replace('ة', 'ه')` çağrısıdır; Lucene’in ArabicNormalizer’ı da “normalization of teh marbuta to heh” (çeviri: teh marbuta’nın heh’e normalleştirilmesi) kuralını listeler.

## Neden önemli

**Geri getirme (recall).** ة’yi ه’ye katlamak, مدرسه sorgusunun مدرسة yazan belgeleri bulmasını sağlar; tersi de geçerlidir. Elif ve [hemze](https://broadrouter.com/tr/glossary/hamza/) katlamayla birlikte [Arapça metin normalizasyonunun](https://broadrouter.com/tr/glossary/arabic-text-normalization/) standart kurallarından biridir.

**Birleşen kelimeler.** Kural, yalnızca bu harfte farklılaşan kelimeleri de birleştirir:

| Asıl | Anlam | ة → ه sonrası |
| --- | --- | --- |
| كرة | top | كره |
| كره | nefret | كره |

Arama için ara sıra çıkan yanlış eşleşme genellikle makul bir bedeldir. Varlık eşleştirme, yazım düzeltme veya hukuki metinlerde ayrımı koruyun ve asıllarını karşılaştırın.

**Puanlama.** Konuşmadan metne değerlendirmesinde, referansta ة olan yerde ه yazan bir transkript, iki taraf da aynı şekilde normalleştirilmedikçe kelime hatası sayılır. Puanlamadan önce karar verin ve bunu belirtin.

## BroadNet Inference’ta

BroadNet’in API’si metni normalleştirmez. Sohbet modelleri ة ve ه harflerini yazıldığı gibi alır ve döndürür; BroadNet Transcribe Arabic de sıradan Arapça metin döndürür. ة kuralını kendi indeksinizde veya puanlama kodunuzda, her iki tarafa da uygulayın.

Bir sohbet modelinden yazım düzeltmesi istiyorsanız düzeltmelerini kodda kontrol edin: [Arapça yazım düzeltme yazısı](https://broadrouter.com/tr/blog/arabic-grammar-spelling-correction-llm/) diff tabanlı bir kontrol gösterir. İndeksler için [Arapça RAG araması yazısı](https://broadrouter.com/tr/blog/arabic-rag-search/) ve [normalizasyon rehberi](https://broadrouter.com/tr/blog/arabic-text-normalization-search/) kuralın nereye oturduğunu gösterir. Kuralı kendi dizelerinizde [Arapça metin normalleştiricisiyle](https://broadrouter.com/tools/arabic-text-normalizer/) deneyebilirsiniz.

## Sık sorulan sorular

### Neden tersine ه'yi ة'ye çevirmiyoruz?

Çünkü ه kendi başına yaygın bir harftir; "onun" anlamına gelen zamir eki de dahil. ة'yi ه'ye çevirmek tek yönlüdür ve her yerde güvenle uygulanabilir; tersi ise metne olmayan harfler ekler.

### ة'den ه'ye kuralı kelimenin ortasında da geçerli mi?

Tâ merbûta yalnızca bir kelimenin veya biçimbirimin sonunda görülür; bu yüzden pratikte kural yalnızca son harfleri değiştirir. CAMeL Tools konuma bakmadan her ة'yi değiştirir.

### Yazım düzeltme ة'yi geri getirmeli mi?

Getirebilir, ama sondaki bir ه'nin ة olması gerekip gerekmediği kelimeye, bazen de lehçeye bağlıdır. Düzeltmeyi modele yaptırın, sonra değişikliği kodda ve incelemede kontrol edin.

## Ayrıca bakın

-   [Arapça metin normalizasyonu (normalization)](https://broadrouter.com/tr/glossary/arabic-text-normalization/) (terim)
-   [Hemze (hamza)](https://broadrouter.com/tr/glossary/hamza/) (terim)
-   [Arapça harekeler (tashkeel)](https://broadrouter.com/tr/glossary/arabic-diacritics/) (terim)
-   [Arapça lehçeler (dialectal Arabic)](https://broadrouter.com/tr/glossary/dialectal-arabic/) (terim)
-   [Unicode normalizasyonu (Unicode normalization)](https://broadrouter.com/tr/glossary/unicode-normalization/) (terim)
-   [Arama ve RAG için Arapça metin normalleştirme: neyi değiştirmeli?](https://broadrouter.com/tr/blog/arabic-text-normalization-search/) (yazı)
-   [Arapça RAG: işe yarayan normalleştirme, parçalama ve erişim](https://broadrouter.com/tr/blog/arabic-rag-search/) (yazı)
-   [LLM ile Arapça dil bilgisi ve yazım düzeltme: adım adım](https://broadrouter.com/tr/blog/arabic-grammar-spelling-correction-llm/) (yazı)

Gerçek iş yükünüzle deneyin. Yeni hesaplar şunlar için US$5 kredi ile başlar: Gemma ve transkripsiyon. Bakiye yüklemesi gerekenler: DeepSeek, GLM ve Qwen3.8.

[Başlayın](https://inference.broadnet.ai/account/?utm_source=broadrouter&utm_medium=referral&utm_campaign=tr-glossary-taa-marbuta&utm_content=page-cta) ·

**Kaynaklar**

-   [The Unicode Standard 18.0, Bölüm 9 Orta Doğu-I, Arapça (sonda gelen karakterler, bitişme) (kontrol tarihi 2026-11-15)](https://www.unicode.org/versions/Unicode18.0.0/core-spec/chapter-9/)
-   [CAMeL Tools kaynak kodu, normalize.py (normalize\_teh\_marbuta\_ar) (kontrol tarihi 2026-11-15)](https://raw.githubusercontent.com/CAMeL-Lab/camel_tools/master/camel_tools/utils/normalize.py)
-   [Apache Lucene 9.0 API, ArabicNormalizer (kontrol tarihi 2026-11-15)](https://lucene.apache.org/core/9_0_0/analysis/common/org/apache/lucene/analysis/ar/ArabicNormalizer.html)
-   [Bouamor vd., The MADAR Arabic Dialect Corpus and Lexicon (LREC 2018), yazım üzerine 2. bölüm (kontrol tarihi 2026-11-15)](https://aclanthology.org/L18-1535/)
